– Pielęgnowanie drzew i krzewów nieowocowych ozdobnych, rosnących poza terenami leśnymi

1.   WPROWADZENIE

Każdy z nas zobowiązany jest do dbałości o przyrodę i ponosi odpowiedzialność za pogorszenie jej stanu lub zniszczenie. Istotnym elementem przyrody o cechach naturalnych są drzewa i krzewy. Z uwagi na fakt, że stanowią one dobro publiczne objęte są szczególną ochroną prawną. Drzewa i krzewy stanowią niewątpliwie istotny element towarzyszący ludziom nie tylko z uwagi na nieocenione wartości ekologiczne i przyrodnicze, ale również estetyczne, umilające, upiększające i ożywiające betonowe osiedla, szare podwórka. Należy więc dołożyć wszelkich starań, aby ten ożywiony element przyrody raz posadzony służył nam jak najdłużej w dobrej kondycji zdrowotnej. Niewątpliwie jedną z podstawowych zasad zapewniających zachowanie drzew i krzewów w dobrym stanie jest właściwe pielęgnowanie drzew i krzewów, w tym również terminowe i właściwe (fachowe) wykonywanie cięć ich koron.

2.PIELĘGNACJA DRZEW I KRZEWÓW – PODSTAWOWE ZASADY
Cięcia koron drzew i krzewów podzielić możemy na dwa rodzaje:

   cięcia pielęgnacyjne (przyrodnicze), które wykonywane są przy drzewach młodych w celu
uformowania ich koron lub w koronach drzew starszych w celu poprawy bezpieczeństwa (cięcia
korygujące korony) oraz stanu zdrowotnego drzew – jest to prześwietlenie koron (rozluźnienie) oraz
cięcie sanitarne polegające na usunięciu gałęzi suchych, nadłamanych i ocierających się o inne.

  cięcia techniczne (nieprzyrodnicze) wykonywane głównie w celu doświetlenia lokali mieszkalnych
lub usunięcia kolizji z obiektami budowlanymi, napowietrznymi liniami energetycznymi, skrajniami
dróg itp. Cięcia te budzą najwięcej kontrowersji i są w miastach wykonywane najczęściej.

SPOSÓB CIĘCIA

1.  należy pamiętać, że przycięcie koron drzew lub krzewów jest ingerencją w żywy organizm, który w celu obrony uruchamia wszystkie możliwe mechanizmy zmierzające do zabliźnienia powstałych ran, oraz stworzenia bariery ochronnej przed wnikaniem do wnętrza czynników chorobotwórczych w postaci m.in. zarodników grzybów, wirusów, owadów. Niewątpliwie im większe są powierzchnie cięcia tym intensywniejsza musi być obrona. Dlatego też przycięcia winny być ograniczone do niezbędnego minimum. Przyjmuje się, że maksymalnie jednorazowo można drzewo pozbawić ok. 30% korony. Zbyt radykalne cięcia w tym również niedopuszczalne ogławianie (całkowite pozbawienie drzew koron i pozostawienie samego pnia) wielokrotnie prowadzi do obumierania drzew. W przypadku krzewów zabiegiem równoznacznym z ogłowieniem drzew jest często stosowany zabieg “odmładzania” polegający na całkowitym pozbawieniu krzewu gałęzi poprzez ich skrócenie nisko nad ziemią.

2.  koron drzew nie powinno się podkrzesywać od dołu, gdyż powoduje to zachwianie statyki drzewa i może spowodować powstanie zagrożenia. Odcięcie dolnych gałęzi powoduje przesunięcie siły środka ciężkości w górne, cieńsze partie pnia i zwiększa ryzyko jego złamania. Zabieg podnoszenia koron, w większości przypadków (z wyjątkiem usuwania kolizji ze skrajnią drogową lub chodnikami, ścieżkami rowerowymi itp.) nie ma uzasadnienia. Przeprowadzany jest zazwyczaj w przypadkach zacieniania lokali mieszkalnych. Nie przynosi on jednak pożądanego efektu, gdyż w dalszym ciągu korony tworzą „parasol” chroniący przed słońcem. W przypadku konieczności doświetlenia mieszkań bardziej wskazane jest skrócenie gałęzi i konarów wierzchołkowych koron oraz ich rozluźnienie (prześwietlenie).

TERMIN CIĘCIA

Przycięcia koron drzew i krzewów prowadzić można przez cały rok, zarówno w okresie bezlistnym drzew jak i w pełnym ich ulistnieniu. Wskazane jest jednak zaniechanie wykonywania zabiegów

pielęgnacyjnych przy drzewach w okresie wczesnowiosennym . Okres ten związany jest z początkiem wegetacji drzew, pękaniem pąków i rozwijaniem liści. Większość drzew w tym czasie reaguje na skaleczenia (w tym przycięcia) obfitym wydzielaniem soków potoczne zwanych „płaczem”. Prowadzenie przycięć w tym okresie powoduje utratę przez drzewo zgromadzonych związków odżywczych, a tym samym osłabienie rozwoju i kondycji zdrowotnej drzewa. Przycięć koron drzew i krzewów nie należy wykonywać w okresie lęgowym ptaków, jeżeli w koronach drzew i krzewów znajdują się gniazda ptasie. Zgodnie z art. 52 ustawy o ochronie przyrody okresem ochronnym ptaków jest czas pomiędzy 1 marca, a 15 października. W tym czasie obowiązuje bezwzględny zakaz niszczenia gniazd, ostoi i siedlisk, jaj oraz form młodocianych ptaków. Za zniszczenie miejsc lęgowych ptaków i lęgów ptasich dokonujący ich lub zlecający prace, w wyniku których naruszone zostaną powyższe nakazy pociągnięty zostanie do odpowiedzialności karnej.

3.PODSTAWY FORMALNOPRAWNE

Obowiązująca ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody reguluje sprawy związane z utrzymaniem oraz usuwaniem drzew i krzewów. Na podstawie art. 83 powołanej ustawy organem administracji właściwym m.in. w sprawach dotyczących wydawania zezwoleń na usuwanie drzew i krzew z terenu nieruchomości jest Wójt Gminy Miedzna. Rozstrzyga on (w zakresie swojej właściwości) sprawy indywidualne w drodze decyzji administracyjnych. Sprawami tymi nie są jednak zabiegi pielęgnacyjne wykonywane przy drzewach lub krzewach. Ustawodawca bowiem nie ustanowił dla posiadaczy nieruchomości obowiązku uzyskiwania uzgodnień w zakresie wykonywania przycięć koron drzew i krzewów. Posiadacz nie ma więc ustawowego obowiązku występowania o takie zezwolenia, a organ administracji nie ma podstaw do ich wydania. Niemniej jednak wykonując przycięcia właściciel nieruchomości winien dołożyć wszelkich starań, aby wykonane zostały one prawidłowo, gdyż pomimo braku podstaw prawnych do udzielania uzgodnień zakresu przycięć, Wójt Gminy Miedzna na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody ma obowiązek nałożenia administracyjnych kar pieniężnych z tytułu zniszczenia drzew i krzewów spowodowanego niewłaściwą pielęgnacją.

4.ODPOWIEDZIALNOŚĆ POSIADACZY NIERUCHOMOŚCI

Na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody posiadacz nieruchomości ponosi odpowiedzialność materialną w postaci administracyjnej kary pieniężnej naliczanej za zniszczenie drzew i krzewów na skutek niewłaściwej pielęgnacji. Zasadą jest, że kara administracyjna naliczana jest posiadaczowi nieruchomości, pomimo, że wykonanie przycięcia koron drzew lub krzewów zlecone zostało innemu podmiotowi lub osobie. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew uzależniona jest od gatunku i obwodu drzewa mierzonego na wysokości 130cm, jeżeli drzewo rozgałęzia się poniżej 130cm każde rozgałęzienie traktowane jest jako odrębne drzewo.

Przykładowa wysokość kary dla najczęściej występujących rodzajów drzew, tj. klonu, lipy o obwodzie 120cm (średnica pnia ok. 38cm) wyniosłaby 149.877,60 zł. Jak widać nie tylko ze względów przyrodniczych, ale również ekonomicznych warto dołożyć wszelkiej staranności do prawidłowego wykonywania przycięć oraz nadzorowania zleconych prac.

Dla posiadacza nieruchomości niezwykle ważne jest, aby przycięcia koron drzew lub krzewów wykonane zostały profesjonalnie, bez uszkodzenia lub zniszczenia drzewa lub krzewu. Nieocenione są w tym przypadku umiejętności i doświadczenie wykonawcy, który winien okazać się znajomością tematyki, wykształceniem kierunkowym lub ukończeniem specjalistycznych kursów prowadzonych przez stowarzyszenia dendrologiczne.

5.PODSUMOWANIE

Mamy nadzieję, że powyższe wytyczne, jak również możliwość zasięgnięcia bezpłatnych porad (bez konieczności wyjazdu terenowego) z zakresu pielęgnacji drzew i krzewów w Referacie Inwestycji, Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska w Urzędzie Gminy w Miedznie ułatwią Państwu prowadzenie prawidłowej pielęgnacji zadrzewień. Jednocześnie informujemy, że w przypadkach koniecznych w dalszym ciągu prowadzone będzie doradztwo terenowe na wniosek zainteresowanych.

Literatura:

Europejska Rada do Spraw Drzew(EAC) Podręcznik „European Treewoeker”-praca zbiorowa – tłum.

polskie Prof. dr hab. inż. Marek Siewniak

Zbigniew Chachulski „Poradnik. Chirurgia i pielęgnacja drzew”

Powrót na górę